2.1

ประโยชน์และโทษของกระถิน ผักริมรั้วสุดอร่อยที่หลายคนติดใจ

คนไทยไม่มีใครไม่รู้จักกระถิน เพราะเป็นต้นไม้ที่เห็นอยู่โดยทั่วทั้งตามบ้านเรือน และพื้นที่รกร้างทั่วไป คนส่วนใหญ่นำยอดอ่อนและฝักอ่อนมาเป็นผักและเครื่องเคียงในการรับประทานอาหาร รวมไปถึงเมล็ดของฝักแก่ที่ยังไม่แก่จัด ก็มีรสชาติมันอร่อย กลมกล่อมไม่แพ้กัน แต่ทราบหรือไม่ว่า กระถินมีประโยชน์และคุณค่ามากกว่านั้นหลายเท่า มีอะไรบ้างนั้น ลองมาดูกัน

ลักษณะโดยทั่วไป

กระถิน หรือ Lead tree หรือ Horse tamarind อยู่ในวงศ์เดียวกันกับ กระถินณรงค์ กระถินเทพา ชะเอมไทย ผักกระเฉด ต้นแดง ไมยราบ สะตอ และเหรียง มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นอื่นๆ เช่น กะเส็ดโคก กะเส็ดบก (ราชบุรี) กะตง กระถิน กระถินน้อย กระถินบ้าน ผักก้านถิน(สมุทรสงคราม) ผักก้านถิน (เชียงใหม่) ผักหนองบก (ภาคเหนือ) กระถินไทย กระถินดอกขาว กระถินหัวหงอก (ภาคกลาง) ตอเบา สะตอเทศ สะตอบ้าน (ภาคใต้) กระถินยักษ์ เป็นต้น

ต้นกระถิน จัดเป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด เติบโตได้ดีในดินร่วนซุยหรือดินเหนียว มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาเขตร้อนและหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก นำมาปลูกในไทยเมื่อสมัยสุโขทัย ในส่วนใบของกระถินเป็นใบประกอบเป็นแพแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับกัน ดอกออกเป็นช่อสีขาว เป็นกระจุกแน่นตามง่ามใบและปลายกิ่ง โดยออกดอกในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน ฝักมีลักษณะแบน ปลายฝักแหลม โคนสอบ ในฝักมีเมล็ดเรียงตามขวางประมาณ 15-30 เมล็ด เมล็ดมีลักษณะเป็นรูปไข่แบนกว้าง เมื่ออ่อนมีสีเขียว แก่แล้วมีสีน้ำตาล เป็นมัน

กระถิน

สรรพคุณของเมล็ด : ใช้เป็นยาอายุวัฒนะ ช่วยเสริมสร้างและบำรุงกระดูก ช่วยแก้อาการนอนไม่หลับ เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลม ขับลมในลำไส้ ขับระดูขาวของสตรี ลดการเกิดนิ่วในกระเพาะอาหาร ช่วยบำรุงไตและตับ

สรรพคุณของราก : เป็นยาอายุวัฒนะ ช่วยขับลมในลำไส้ ขับระดูขาวของสตรี

สรรพคุณของยอดอ่อน : ช่วยเสริมสร้างและบำรุงกระดูก ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด รักษาโรคความดันโลหิตสูง บำรุงและรักษาสายตา ช่วยบำรุงหัวใจ ช่วยทำให้เจริญอาหาร แก้อาการร้อนในกระหายน้ำ ลดการเกิดนิ่วในกระเพาะอาหาร

สรรพคุณของฝักอ่อน : กระถินมีฟอสฟอรัสสูงช่วยเสริมสร้างและบำรุงกระดูก ช่วยบำรุงหัวใจ ทำให้เจริญอาหาร แก้อาการร้อนในกระหายน้ำ ช่วยแก้อาการท้องร่วง ลดการเกิดนิ่วในกระเพาะอาหาร เป็นยาฝาดสมานใช้ห้ามเลือด

สรรพคุณของดอก

ช่วยแก้เกล็ดกระดี่ขึ้นตา  ช่วยบำรุงตับ

2.2

วิธีนำไปใช้

1.เมล็ดใช้เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลม : ผู้ใหญ่ใช้ครั้งละ 25-50 กรัมต่อวัน ส่วนเด็กใช้ 5-20 กรัม ต่อวัน รับประทานในช่วงท้องว่างตอนเช้า ประมาณ 3-5 วัน

2.ยอดอ่อน ฝักอ่อน เมล็ด ใช้รับประทานเป็นผักได้

3.ใบ ยอด ฝักและเมล็ดสามารถนำไปเป็นอาหารสัตว์ได้ เช่น วัว ควาย ไก่ แพะ แกะ ฯลฯ

4.ใบกระถินอุดมไปด้วยธาตุไนโตรเจนและเกลือโพแทสเซียม สามารถนำไปทำปุ๋ยหมักได้ดี

5.เมล็ดสามารถนำไปประดิษฐ์เป็นเครื่องประดับได้ เช่น เข็มกัด สายสร้อย เข็มขัด ฯลฯ

6.เปลือกเส้นใยของต้นกระถินสามารถนำไปทำเป็นเยื่อกระดาษได้

7.เปลือกต้นกระถินสามารถนำมาใช้เป็นสีย้อมผ้าได้ โดยให้สีน้ำตาล

2.3

โทษของกระถิน

– เนื่องจากใบของกระถินมีสารที่เป็นพิษ คือ สารลิวซินีน (Leucenine) หากสัตว์กระเพาะเดียวกินในปริมาณสูงอาจทำให้ขนร่วงและเป็นหมันได้ แต่ไม่มีรายงานในคน

– กระถินเป็นพืชที่มีคุณสมบัติดูดธาตุซิลิเนียมจากดินมาสะสมไว้ได้มาก จึงอาจทำให้เกิดพิษเนื่องจากธาตุนี้ได้

กระทินมากด้วยคุณประโยชน์ขนาดนี้ อย่าลืมมองหาผักริมรั้วบ้านอย่างกระถินมาทานกันบ้างนะคะ และอย่างไรก็อย่าลืมคำนึงถึงโทษของมันด้วยล่ะ เพราะหากคุณชอบทานกระทินมากมันอาจจะมีโทษดังกล่าวได้เช่นกัน

 

แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับบทความนี้